Formül A çok dilli doğum, Formül B çok dilli evlenme, Formül C çok dilli ölüm kayıt örneğidir. e-Devlet'te "Çok Dilli Doğum/Evlenme/Ölüm Kayıt Örneği (Formül A/B/C) Sorgulama" hizmetlerinden barkodlu olarak, ayrıca nüfus müdürlüklerinden ve yurt dışında Türk konsolosluklarından alınır. CIEC 16 No.lu Viyana Sözleşmesi'ne taraf 24 ülkede (ör. Almanya, Avusturya, Fransa, Hollanda, İsviçre) tercüme ve tasdik aranmadan kabul edilir; İngiltere, ABD, Kanada ve Yunanistan gibi taraf olmayan ülkelerde tercüme gerekir.
Formül A, B ve C nedir?
"Formül" belgeler, nüfus kayıtlarınızın birden fazla dilde düzenlenmiş resmî örnekleridir. Uluslararası Hukuki Durum Komisyonu'nun (CIEC) 16 No.lu Viyana Sözleşmesi (1976) kapsamında hazırlanırlar. Amaç, doğum, evlilik veya ölüm kaydının başka bir ülkede tercümeye gerek kalmadan okunabilmesidir.
| Belge | İçerdiği kayıt | Sık kullanıldığı işlemler |
|---|---|---|
| Formül A | Çok dilli doğum kayıt örneği | Yurt dışında doğum tescili, pasaport, okul kaydı, oturum ve vatandaşlık başvuruları, evlilik dosyası |
| Formül B | Çok dilli evlenme kayıt örneği | Aile birleşimi, eşin oturum izni, soyadı değişikliği, evliliğin yurt dışında kayda geçirilmesi |
| Formül C | Çok dilli ölüm kayıt örneği | Dul/yetim aylığı, miras, sigorta, banka işlemleri, yeniden evlenme |
Halk arasında Formül A'ya "uluslararası doğum belgesi" veya "çok dilli doğum belgesi", Formül B'ye "uluslararası evlilik belgesi" de denir. Resmî adları "çok dilli doğum / evlenme / ölüm kayıt örneği"dir. Türkiye bu sözleşmeye 1985'ten beri taraftır; sözleşme Türkiye için 30 Haziran 1985'te yürürlüğe girmiştir.
Formül belge mi, nüfus kayıt örneği mi?
Kurumlar bazen "doğum belgesi" veya "evlilik belgesi" der ama aslında farklı bir belgeyi kasteder. Hangisinin istendiğini doğru anlamak hem zaman hem masraf kazandırır.
- Formül A, B, C: Tek bir olayı (doğum, evlilik veya ölüm) çok dilli bir formda gösterir. Sözleşmeye taraf ülkelerde tercümesiz kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
- Nüfus kayıt örneği: Hanedeki kişileri, medeni hâli ve kayıttaki değişiklikleri (vukuatlı örnekte evlilik, boşanma, ölüm gibi olayları) Türkçe olarak gösterir. Çok dilli değildir; yurt dışında kullanılacaksa genellikle tercüme gerekir.
- Evlilik cüzdanı: Kişiye verilen bir kimlik belgesidir, nüfus kaydının resmî örneği değildir. Yabancı kurumlar çoğu zaman cüzdan yerine Formül B veya evlenme kayıt örneği ister.
Örneğin aile birleşiminde bazı listeler hem Formül B'yi hem de vukuatlı nüfus kayıt örneğinin tercümesini ister. Bu durumda Formül B için tercüme yapmayız, yalnızca nüfus kayıt örneğini tercüme ederiz.
Hangi ülkelerde tercümesiz kabul edilir?
Sözleşmeye göre Formül belgeler, taraf ülkelerde tercüme ve ek tasdik aranmadan kabul edilir. Taraf ülkeler (24) şunlardır:
Almanya, Avusturya, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cabo Verde, Estonya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsviçre, İtalya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Litvanya, Lüksemburg, Moldova, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovenya ve Türkiye.
İngiltere, ABD, Kanada, Avustralya, Yunanistan (sözleşmeyi imzalamış ama onaylamamıştır) ve körfez ülkeleri taraf değildir. Bu ülkelerde Formül belgeler de dahil olmak üzere nüfus belgelerinin yeminli tercümesi gerekir. Irak gibi apostil sistemine de dahil olmayan ülkeler için ayrıca konsolosluk tasdik zinciri gerekir.
e-Devlet'ten Formül A, B ve C nasıl alınır?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün e-Devlet hizmetleriyle belgeler barkodlu olarak alınır:
- e-Devlet'e giriş yapın. turkiye.gov.tr adresine e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza, kimlik kartı veya internet bankacılığı ile girin.
- Hizmeti arayın. Arama kutusuna "Formül" yazın. Karşınıza üç hizmet çıkar: Çok Dilli Doğum Kayıt Örneği (Formül A) Sorgulama, Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama ve Çok Dilli Ölüm Kayıt Örneği (Formül C) Sorgulama.
- Kişiyi seçin. Formül C, kendi ölüm kaydınız olamayacağı için alt veya üst soyunuz (anne, baba, çocuk vb.) için de alınabilir.
- Belgeyi oluşturup indirin. Barkodlu PDF'i kaydedin ve yazdırın. Belgenin üzerindeki barkod, kurumun belgeyi doğrulamasını sağlar.
- Doğrulama. Belgeyi alan kurum veya siz, e-Devlet'teki Çok Dilli Doğum, Evlenme ve Ölüm Belgesi Doğrulama hizmetiyle belgenin geçerliliğini kontrol edebilirsiniz.
Nüfus müdürlüğü ve konsolosluktan almak
e-Devlet'e erişiminiz yoksa veya kurum ıslak imzalı belge istiyorsa, Formül A, B ve C Türkiye'deki herhangi bir nüfus müdürlüğünden de alınabilir. Yurt dışında yaşayan vatandaşlar Türk konsolosluklarına başvurabilir; randevu ve gerekli belgeler için konsolosluk.gov.tr üzerinden bağlı olduğunuz konsolosluğun sayfasına bakın.
Nüfus kaydınızda düzeltilmesi gereken bir bilgi (isim yazımı, eksik tescil, yurt dışında yapılmış ama Türkiye'de işlenmemiş bir evlilik gibi) varsa önce kaydın düzeltilmesi gerekir. Formül belge, nüfus kütüğündeki bilgiyi aynen yansıtır.
e-Apostil ve apostil gerekir mi?
CIEC 16 sözleşmesine taraf ülkelerde Formül belgeler ek tasdik aranmadan kabul edilir. Buna rağmen bazı kurumlar apostil isteyebilir; sözleşmeye taraf olmayan ama Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde ise apostil çoğu zaman beklenir.
- e-Apostil: 28 Aralık 2023'ten itibaren çok dilli doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri (Formül A, B, C) e-Devlet üzerinden e-Apostil ile apostillenebilir. Hizmet PTT altyapısıyla, dünyanın her yerinden kullanılabilir.
- Islak apostil: İdari belge olduğu için valilik veya kaymakamlıktan ücretsiz alınır.
Tercüme de gerekiyorsa iki yaygın yol vardır ve hangisinin uygulanacağına hedef kurum karar verir: (1) Belgeye önce apostil alınır, sonra apostil şerhiyle birlikte yeminli tercüme yapılır ve noter onayı alınır. (2) Önce yeminli tercüme ve noter onayı yapılır, ardından noter onaylı tercümeye apostil alınır. Bazı kurumlar ikisini birden ister. Ayrıntılar için apostil rehberimize ve apostil belgesi tercümesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Kurum yine de tercüme isterse
Sözleşme genel kuralı koyar; günlük uygulamada kurumlar farklı talepte bulunabilir. En sık gördüğümüz durumlar:
- Taraf olmayan ülke: İngiltere, ABD, Kanada, Avustralya, Yunanistan veya körfez ülkelerinde kullanılacak belgeler için yeminli tercüme gerekir.
- Kurumun özel listesi: Bazı vize ve aile birleşimi listeleri Formül belgenin yanında nüfus kayıt örneğinin tercümesini de ister. Örneğin Formül B evliliği gösterir, ama hanedeki kişileri ve önceki evlilikleri göstermez.
- Islak imzalı veya apostilli nüsha: Bazı kurumlar e-Devlet çıktısını kabul etmez; nüfus müdürlüğünden alınmış belge veya apostil ister.
- Kendi ülkesindeki yeminli tercüman: Bazı kurumlar tercümenin kendi ülkesinde yapılmasını şart koşabilir (ör. Almanya'da bazı makamlar).
Belgeyi kullanacağınız işleme göre ayrıntılı rehberlerimiz: doğum belgesi tercümesi (Formül A), evlilik belgesi tercümesi (Formül B), ölüm belgesi tercümesi (Formül C), nüfus kayıt örneği tercümesi. Aile birleşimi başvurusu yapıyorsanız aile birleşimi belgeleri sayfamız ülke ülke belge listelerini anlatır.
Ülkelere göre kısa özet
| Ülke | CIEC 16 durumu | Genellikle |
|---|---|---|
| Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika, Fransa | Taraf | Formül belge çoğu zaman tercümesiz yeterli. Kurum ayrıca isterse yeminli tercüme. |
| İsviçre | Taraf | Formül belge kabul edilir; bazı resmî listeler elektronik belge kabul etmez, ıslak imzalı nüsha isteyebilir. |
| İtalya, İspanya, Portekiz, Romanya, Bulgaristan, Polonya | Taraf | Formül belge çoğu zaman yeterli. Ek talep için kurumla teyit edin. |
| İngiltere, ABD, Kanada, Avustralya | Taraf değil | İngilizce yeminli tercüme; çoğu zaman apostil. |
| Yunanistan | Taraf değil (imzalamış, onaylamamış) | Yunanca tercüme ve apostil. Kurumla teyit edin. |
| Irak ve bazı körfez ülkeleri | Taraf değil | Arapça tercüme; apostil yerine konsolosluk tasdiki gerekebilir. Kurumla teyit edin. |
Formül belgede sık yaşanan sorunlar
- İsim yazımı farkları: Formül belge, isimleri nüfus kütüğündeki Türkçe yazımla gösterir. Yabancı pasaportunuzda veya oturum kartınızda adınız farklı yazılıyorsa (ör. Ş yerine S, Ü yerine Ue), kurum ek açıklama isteyebilir.
- Kayda işlenmemiş olaylar: Yurt dışında yapılmış bir evlilik, boşanma veya doğum Türkiye'deki nüfus kaydına işlenmemişse Formül belgede görünmez. Önce konsolosluk veya nüfus müdürlüğü üzerinden tescil yapılmalıdır.
- Belge tarihi: Bazı kurumlar son birkaç ay içinde alınmış belge ister. Belgeyi başvurunuza yakın bir tarihte alın ve kurumun istediği tarihe dikkat edin.
- Elektronik çıktı: Barkodlu e-Devlet çıktısını kabul etmeyen bir kurum varsa nüfus müdürlüğünden ıslak imzalı belge alın.
Adım adım: Formül belgeyle başvuru
- Kurumun listesini okuyun. Hangi belge isteniyor, çok dilli belge kabul ediliyor mu, elektronik belge ve apostil hakkında not var mı?
- Belgeyi alın. e-Devlet'teki Formül A, B veya C hizmetinden barkodlu olarak ya da nüfus müdürlüğünden.
- Gerekirse apostil. e-Devlet'teki e-Apostil ile veya valilik/kaymakamlıktan.
- Ek tercüme gerekip gerekmediğini kontrol edin. Nüfus kayıt örneği gibi ek belgeler isteniyorsa onları bize gönderin.
- Dosyayı tamamlayın. Formül belgeyi ve varsa noter onaylı tercümeleri kurumun istediği sırayla sunun.
Tercüme gerektiğinde nasıl çalışıyoruz?
Formül belgenin yetmediği durumlarda belgeyi WhatsApp veya e-posta ile Türkiye'nin her yerinden gönderebilirsiniz; Gaziantep'teki büromuza gelmeniz gerekmez. İsimleri pasaportunuzdaki yazımla eşleştirir, barkod, mühür ve apostil şerhini tercümede açıklar, tarihleri hedef ülkenin okuyacağı biçimde yazarız. Fiyat; dil, sayfa sayısı, noter onayı, apostil ve teslim süresine göre belge görüldükten sonra belirlenir. Formül belge yeterliyse tercüme yaptırmanıza gerek olmadığını söyleriz.
Fotoğrafını veya PDF’ini gönderin; hangi onayın gerektiğini, ücreti ve teslim süresini aynı gün söyleyelim. Türkiye’nin her yerinden kargo ve dijital teslim yapılır.
Sık sorulan sorular
Formül A, nüfus kütüğündeki doğum kaydınızın çok dilli örneğidir. CIEC 16 No.lu Viyana Sözleşmesi kapsamında düzenlenir ve sözleşmeye taraf ülkelerde tercüme ve tasdik aranmadan kabul edilir. Halk arasında "uluslararası doğum belgesi" veya "çok dilli doğum belgesi" de denir.
e-Devlet'te "Çok Dilli Doğum Kayıt Örneği (Formül A) Sorgulama" hizmetinden barkodlu olarak alabilirsiniz. Islak imzalı belge gerekiyorsa herhangi bir nüfus müdürlüğüne, yurt dışındaysanız bağlı olduğunuz Türk konsolosluğuna başvurabilirsiniz.
Evet. e-Devlet'teki "Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama" hizmetiyle barkodlu Formül B alınır. Evliliğiniz Türkiye'deki nüfus kaydına işlenmemişse (ör. yurt dışında yapılıp bildirilmemişse) önce tescil gerekir.
Formül C, e-Devlet'teki "Çok Dilli Ölüm Kayıt Örneği (Formül C) Sorgulama" hizmetinden alt veya üst soyunuz için (anne, baba, çocuk gibi) barkodlu olarak alınabilir. Nüfus müdürlükleri ve yurt dışındaki Türk konsoloslukları da düzenler.
CIEC 16 sözleşmesine taraf ülkelerde: Almanya, Avusturya, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cabo Verde, Estonya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsviçre, İtalya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Litvanya, Lüksemburg, Moldova, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan ve Slovenya. Yine de başvuracağınız kurumla teyit edin.
Belgenin üzerindeki barkod ile e-Devlet'teki "Çok Dilli Doğum, Evlenme ve Ölüm Belgesi Doğrulama" hizmeti kullanılır. Bazı yabancı kurumlar yine de ıslak imzalı veya apostilli nüsha isteyebilir.
Sözleşmeye taraf ülkelerde kural olarak ek tasdik aranmaz, ama bazı kurumlar apostil isteyebilir. Gerekirse 28 Aralık 2023'ten beri e-Devlet'teki e-Apostil ile ya da valilik/kaymakamlıktan ücretsiz apostil alınabilir.
Genellikle hayır. İngiltere, ABD, Kanada ve Avustralya CIEC 16 sözleşmesine taraf değildir; bu ülkelerde doğum kaydının İngilizce yeminli tercümesi ve çoğu zaman apostil istenir. Kurumun belge listesini kontrol edin.
İlgili rehberler
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Kurumların istediği belge ve onaylar zamanla değişebilir; başvurudan önce belgeyi teslim edeceğiniz kurumun güncel listesini kontrol edin.